اطاعت كرده مورد عفو واقع شدند . و بدين طريق مجددا حكومت خوارزمشاه بدون اينكه خونى ريخته شود در جند برقرار شد . به گفتهء جوينى « چون جند از عاصيان پاك شد ابو الفتح ايل ارسلان را آنجا فرستاد و آن نواحى بر وى مقرر فرمود » . ايل ارسلان فرزند ارشد آتسز بود . خواهيم ديد كه بعدها هم فرزند ارشد خوارزمشاه در جند حكومت مىكرده و اين خود نشان مىدهد كه آتسز و جانشينان وى تا چه حد تصرف اين شهر را مهم مى - شمرده‌اند . در بهار سال بعد 548 هجرى / 1153 ميلادى « 1 » بارى ديگر خراسان عرصهء وقايعى گشت كه از لحاظ اجراى نقشه‌هاى آتسز ميمون و مساعد بوده . كوشش سنجر كه مىخواست غزان صحرانشين را فرمانبردار مأموران عملداران و محصلان مالياتى ايرانى سازد عواقب وخيم و مرگبارى براى شخص سلطان داشته . سران غزان لشكر وى را شكستند ، خود سلطان را اسير كردند و در ظرف قريب سه سال وى را ظاهرا با تشريفات

--> ( 1 ) - راوندى قيام غزان را به آخر سال 548 هجرى مربوط مىداند ( چاپ اقبال ، 177 ) ولى به گفتهء يوسف بن عبد اللّه اندخودى كه معاصر وقايع بوده و مؤلف « تاريخ الخيرات » نقل كرده ( ورق a 162 ) و به گفتهء ابن اثير ( چاپ تورنبرگ ، XI ، 116 ) واقعهء مزبور در آغاز آن سال وقوع يافته . در داستان ديگرى - كه بموجب اسناد منقولهء بعد موثق‌ترش بايد شمرد - ابن اثير مىگويد ( چاپ تورنبرگ ، XI ، 118 - 119 ) كه سنجر دوبار از غزان شكست خورد و پس از آن در ماه صفر ( مه ) به مرو گريخت . همهء سران و خود سلطان به زودى پايتخت را ترك گفتند و مرو را پس از آن در ماه جمادى الاول ( اوت يا آخر ژويه ) غزان غارت كردند . و بعد از آن سلطان را اسير كردند و در ماه رجب ( اكتبر يا آخر سپتامبر ) بارى ديگر به غارت مرو پرداختند . دربارهء تواريخ وقايع رجوع شود نيز به : انيوسترانتسف « قرقود » ، ص 40 . و بعد .